Aggregaat aansluiten op meterkast: zo doe je het veilig

Aggregaat aansluiten op de meterkast: kan dat?

Ja, een aggregaat aansluiten op de meterkast is mogelijk en wordt in Nederland steeds vaker gedaan, onder meer door mensen in het buitengebied en door huishoudens die zich voorbereiden op stroomuitval. De voorwaarde is altijd dezelfde: je woning moet óf op het elektriciteitsnet draaien, óf op het aggregaat, en nooit op allebei tegelijk. Dat regel je met een omschakelaar die een erkend installateur in je meterkast plaatst.

Een aggregaat via een stekker met twee mannelijke kanten in een gewoon stopcontact prikken, ook wel een "suicide cable" genoemd, is absoluut uit den boze. Daarover verderop meer.

Waarom zomaar aansluiten zo gevaarlijk is

Teruglevering op het net

Zonder scheiding kan de stroom van je aggregaat via je huisaansluiting terug het net op lopen. Een monteur die denkt dat de kabel spanningsloos is, kan dan een dodelijke schok krijgen. Bovendien wordt de spanning in de straat via transformatoren omhoog getransformeerd, waardoor er op onverwachte plekken gevaarlijke spanning kan staan.

Schade als de stroom terugkomt

Komt de netspanning terug terwijl je aggregaat nog gekoppeld is, dan staan twee bronnen tegen elkaar. Dat kan je aggregaat vernielen, brand veroorzaken en apparatuur in huis beschadigen.

Aanrakingsgevaar door een losse stekker

Bij een kabel met aan beide kanten een stekker staan de pennen van de vrije stekker onder spanning zodra het aggregaat draait. Eén keer verkeerd vastpakken is genoeg.

Hoe een veilige aansluiting werkt

Een correcte noodstroomvoorziening bestaat meestal uit drie onderdelen:

• Een omschakelaar in de meterkast. Dit is een schakelaar met drie standen: Net, 0 (uit) en Nood. Omdat je altijd via de nulstand moet, kunnen net en aggregaat elkaar nooit raken. De schakelaar moet passen bij je hoofdzekering en bij het aantal fasen.
• Een vaste aansluiting buiten of in de garage. Vaak is dat een CEE-contactdoos (blauw voor 230 volt, rood voor 400 volt) waarop je het aggregaat met een geschikte kabel aansluit.
• Een passend aggregaat. Het aggregaat moet genoeg vermogen leveren voor de groepen die je wilt voeden, stabiele spanning geven (AVR of inverter) en passen bij je aansluiting.

Wil je dat het aggregaat zelf start bij een storing, dan bestaan er automatische omschakelsystemen (ATS). Daarvoor heb je wel een aggregaat met elektrische start en geschikte aansturing nodig. Voor de meeste huishoudens is een handmatige omschakelaar voldoende en een stuk goedkoper.

1-fase of 3-fase: waar moet je op letten?

Kijk in je meterkast of je een 1-fase- of 3-fase-aansluiting hebt. Veel nieuwere woningen hebben 3-fase, oudere woningen vaak 1-fase. Een gewoon draagbaar aggregaat levert 230 volt op één fase. Dat betekent niet dat je met een 3-fase-aansluiting niets kunt: een installateur kan bijvoorbeeld een paar belangrijke groepen op een aparte noodstroomverdeling zetten. Hoe het precies moet, hangt af van je installatie en is maatwerk.

Situatie	Gebruikelijke aanpak
1-fase-aansluiting	1-fase omschakelaar met 230 volt aggregaat
3-fase, alleen basisgroepen nodig	Aparte noodgroepen op een 230 volt aggregaat
3-fase, alles moet blijven werken	3-fase omschakelaar met 400 volt aggregaat
Zonnepanelen aanwezig	Omvormer moet bij noodbedrijf gescheiden blijven; laat dit beoordelen

Zonnepanelen en thuisbatterij

Heb je zonnepanelen, dan verdient dat extra aandacht. Een gewone netgekoppelde omvormer schakelt uit zodra hij geen netspanning ziet. Maar een aggregaat levert óók spanning, waardoor de omvormer kan proberen terug te leveren op je aggregaat. Dat kan het aggregaat beschadigen. Een installateur zorgt ervoor dat de omvormer bij noodbedrijf gescheiden blijft. Hetzelfde geldt voor een thuisbatterij: veel systemen hebben eigen noodstroomfuncties die niet zomaar met een aggregaat samengaan.

Wat mag je zelf doen en wat niet?

Werk aan de meterkast laat je over aan een vakkundig installateur, die werkt volgens de geldende installatienorm (NEN 1010). Dat is niet alleen veiliger, ook je verzekeraar kan lastig doen als er schade ontstaat door een ondeskundig aangelegde installatie. Wat je wél zelf kunt doen:

• Een lijst maken van de groepen en apparaten die bij een storing moeten blijven werken.
• Uitrekenen hoeveel vermogen je daarvoor nodig hebt (zie welke aggregaat heb ik nodig).
• Een veilige, overdekte plek buiten kiezen voor het aggregaat.
• Het aggregaat goed onderhouden en regelmatig proefdraaien.

Alternatief: losse apparaten via verlengkabels

Wil je geen aanpassing in de meterkast, dan kun je bij een storing ook losse apparaten rechtstreeks op het aggregaat aansluiten met een degelijke buitenverlengkabel. Denk aan de koelkast, vriezer, een lamp en de router. Veel cv-ketels hangen met een stekker aan een wandcontactdoos en kun je zo ook tijdelijk voeden. Dat is eenvoudig en goedkoop, maar minder comfortabel. Lees hierover ook aggregaat voor koelkast en vriezer en aggregaat voor de cv-ketel.

Plaats het aggregaat altijd buiten

Hoe goed je aansluiting ook is, een benzine- of dieselaggregaat hoort nooit binnen te draaien, ook niet in een garage met open deur of in een schuur. De uitlaatgassen bevatten koolmonoxide: een kleurloos, reukloos gas dat binnen korte tijd dodelijk kan zijn. Zet het aggregaat buiten, op afstand van ramen, deuren en ventilatieroosters, en hang binnen een CO-melder op.

Zoek je een geschikt model? In onze koopgids lees je waar je op let bij vermogen, AVR en startsysteem.

Checklist voor je gesprek met de installateur

Een goede voorbereiding scheelt tijd en voorkomt verrassingen in de offerte. Zet deze punten op papier voordat je een installateur belt:

• Heb je een 1-fase- of 3-fase-aansluiting, en hoe groot is je hoofdzekering?
• Welke groepen moeten bij een storing per se blijven werken, zoals koelkast, cv-ketel, verlichting en internet?
• Waar kan het aggregaat buiten veilig staan, en hoe ver is dat van de meterkast?
• Heb je al een aggregaat, en zo ja: welk vermogen, welke spanning en heeft het een AVR of inverter?
• Heb je zonnepanelen, een thuisbatterij of een laadpaal die bij noodbedrijf gescheiden moet blijven?
• Wil je handmatig omschakelen of moet het aggregaat automatisch starten bij uitval?

Met deze informatie kan de installateur gericht adviseren en een passende omschakelaar, kabel en buitenaansluiting voorstellen.

Veelgestelde vragen

Mag ik een aggregaat via een stopcontact op mijn huis aansluiten?

Nee. Een kabel met twee stekkers is levensgevaarlijk en kan stroom terug het net op sturen. Laat altijd een omschakelaar plaatsen als je via de huisinstallatie wilt voeden.

Wat kost het om een aggregaat op de meterkast aan te laten sluiten?

Dat hangt af van je meterkast, het aantal fasen, de afstand tot de buitenaansluiting en of je kiest voor handmatig of automatisch omschakelen. Vraag een offerte bij een of meer installateurs, zodat je weet wat er in jouw situatie nodig is.

Hoe groot moet een aggregaat zijn voor de meterkast?

Tel het vermogen op van alles wat tegelijk moet werken en houd rekening met de aanloopstroom van apparaten met een motor of compressor. Neem een ruime marge, zodat het aggregaat niet continu op zijn maximum draait.

Kan een inverter aggregaat op de meterkast?

Dat kan, mits het vermogen voldoende is en de installateur de aansluiting goed regelt, inclusief de aarding. Lees daarover ook ons artikel over een aggregaat aarden.

Wat gebeurt er als de stroom terugkomt?

Met een omschakelaar merkt je aggregaat daar niets van, want je huis hangt dan nog aan de noodkant. Je zet eerst de apparaten uit, schakelt via 0 terug naar Net en zet daarna het aggregaat uit.